به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی«کردامروز»،  کافی است به خیابان نگاه کنیم؛ به میدان‌هایی که در بیش از ۲۰۰ شب گذشته، شاهد حضور مردمی بوده‌اند که هر کدام با یک روایت، یک دغدغه و یک انگیزه در کنار یکدیگر ایستاده‌اند.

 دوصد شب حضور مستمر یعنی بخشی از جامعه، شب‌های متوالی را در میدان‌های شهر سپری کرده و حضور خود را به یک اتفاق مقطعی محدود نکرده است، این حضور البته تنها در تصویر یک جمعیت خلاصه نمی‌شود.

در روایت‌های منتشرشده از این اجتماعات، چهره‌های متفاوتی دیده می‌شوند؛ کودکانی در کنار خانواده، نوجوانان و جوانان، پدران و مادران، سالمندان و اقشار مختلفی که هر کدام بخشی از این تصویر گسترده را شکل داده‌اند، در میدان آیت الله طالقانی شهر بیجارنمونه‌ای از حضور خانوادگی گروه‌های سنی مختلف دیده می‌شود که حکایت‌های متنوع نابی را همراه خود دارند.

اما اهمیت این اتفاق را باید در یک نقطه دیگر نیز جستجو کرد؛ استمرار.

حضور در یک روز، یک مناسبت یا یک تجمع مشخص، اتفاقی قابل مشاهده است؛ اما وقتی این حضور به هفته‌ها و ماه‌ها کشیده می‌شود، موضوع از یک تجمع مقطعی فراتر می‌رود و به یک پدیده اجتماعی تبدیل می‌شود؛ پدیده‌ای که می‌توان درباره انگیزه‌ها، مطالبات و آثار آن بحث کرد و روایت‌های متفاوتی از آن ارائه داد.

برخی مسئولان و جریان‌های سیاسی، این حضور را نشانه‌ای از همبستگی اجتماعی، مقاومت و حمایت مردم از کشور و نیروهای مسلح دانسته‌اند، در مقابل برای تحلیل دقیق‌تر این رویداد باید میان روایت رسمی برگزارکنندگان و تجربه‌ها و دیدگاه‌های مختلف شهروندان نیز تفکیک قائل شد، آنچه در میدان دیده می‌شود، در نهایت مجموعه‌ای از انسان‌هاست؛ انسان‌هایی با انگیزه‌ها و برداشت‌های گوناگون که حضورشان را به شکل‌های مختلف معنا می‌کنند.

با این حال، یک واقعیت قابل مشاهده است، خیابان در این بیش از ۲۰۰ شب، تنها یک مسیر عبور نبوده است؛ به محل گفتگو، همدلی، ابراز احساسات و نمایش حضور اجتماعی مردم تبدیل شده است.

این تصویر را اگر در امتداد تاریخ جمهوری اسلامی قرار دهیم، می‌توان آن را بخشی از همان الگوی مشارکت خیابانی دانست که از روزهای انقلاب تا دوران دفاع مقدس و پس از آن، در بزنگاه‌های مختلف سیاسی و اجتماعی خود را نشان داده است.

البته هر دوره ویژگی‌ها و زمینه‌های خاص خود را دارد و نمی‌توان همه این دوره‌ها را یکسان دانست؛ اما عنصر مشترک، حضور مردم در صحنه عمومی و تلاش آنان برای بیان موضع و احساس خود است.

در روایت امروز، واژه «مردم» یک مفهوم انتزاعی نیست؛ پشت این واژه، خانواده‌هایی قرار دارند که شبانه راهی میدان می‌شوند، جوانانی که در کنار نسل‌های پیشین می‌ایستند، نوجوانانی که نخستین تجربه‌های حضور اجتماعی خود را ثبت می‌کنند و سالمندانی که بخشی از خاطرات تاریخی خود را در کنار نسل جدید مرور می‌کنند.

از همین منظر، «حکومت مردم» را می‌توان نه صرفاً در قالب یک شعار، بلکه در نسبت میان مردم، میدان و مسئولیت اجتماعی مورد توجه قرار داد؛ جایی که مردم صرفاً تماشاگر تحولات نیستند و در مقاطع حساس، حضور خود را به عنوان بخشی از واقعیت اجتماعی کشور به نمایش می‌گذارند.

خیابان دیگر امروز تنها یک خیابان ساده با خودروهای عبوری نیست، امروز این نقطه از خیابان در شهر بیجار به یک قرار مطالبه‌گری و انعکاس خواسته یک ملت، یک صدا و یک هدف تبدیل شده است، ملتی که در همین خیابان مبعوث شده‌اند و در کنار یکدیگر آموختند که چگونه می‌توان با اتحاد و همدلی و همراهی، پابه‌پای لانچرها و موشک‌ها، قلب دشمن را هدف گرفت.

امروز و این شب‌ها، تنگه هرمز نمایش قدرت میدان و خیابان است، باید با حضور و اقتدار درخیابان، سوخت و ساز موشک‌های پرقدرت نیروهای نظامی را تقویت کرد تا با انگشت دست جوانان باغیرت این دیار، حاکمیت را به دشمنان و دوستان تفهیم کند.

چهار دهه پس از پایان جنگ تحمیلی اول، بخش قابل توجهی از مخاطبان امروز دفاع مقدس را نسلی تشکیل می‌دهد که در سال‌های جنگ حضور نداشته و شناختش از آن دوران عمدتاً از طریق مدرسه، خانواده، رسانه و فضای مجازی شکل گرفته است.

نسل جدید انقلاب اسلامی ایران اکنون بخش مهمی از جامعه دانش‌آموزی و دانشگاهی کشور را تشکیل می‌دهند؛ نسلی که مواجهه آن با رویدادهای تاریخی، بیش از گذشته تحت تأثیر رسانه‌های جدید و دسترسی گسترده به اطلاعات قرار دارد.

در چنین شرایطی، پرسش اصلی فقط چگونگی انتقال خاطرات و وقایع دفاع مقدس نیست؛ بلکه این است که این دوره تاریخی با چه زبانی و از چه زاویه‌ای برای نسل جدید روایت شود تا تصویری دقیق‌تر و قابل فهم از آن ارائه شود، استفاده از روایت‌های مستند، تجربه خانواده‌ها و رزمندگان، اسناد تاریخی و ابزارهای رسانه‌ای جدید از جمله مسیرهایی است که می‌تواند این فاصله نسلی را کاهش دهد.

برای بررسی این موضوع، سه نگاه متفاوت از جامعه امروز می‌تواند بخشی از ابعاد این مسئله را روشن کند؛ یک دانشجوی اقتصاد از زاویه تجربه‌های اقتصادی و خوداتکایی کشور در دوران جنگ به موضوع نگاه می‌کند، یک فعال اجتماعی بر نقش مردم، خانواده‌ها و روایت‌های انسانی تأکید دارد و یک دانش‌آموز نخبه نیز از منظر مخاطب مستقیم نسل جدید، درباره شیوه‌ای سخن می‌گوید که می‌تواند دفاع مقدس را برای نوجوانان امروز قابل فهم‌تر و ملموس‌تر کند.

اقتصاد دفاع مقدس؛ از محدودیت تا خوداتکایی

شهرام سبزی‌خانی دانشجوی دکترای اقتصاد کردستان با تأکید بر ضرورت پیوند دادن روایت دفاع مقدس با مسائل روز جامعه گفت: نسل دهه ۸۰ و ۹۰ بیش از آنکه با روایت‌های کلی و مناسبتی ارتباط برقرار کند، نیازمند شناخت آثار و تجربه‌های اقتصادی و اجتماعی آن دوران است.

وی افزود: می‌توان برای این نسل توضیح داد که کشور در شرایط جنگ با چه محدودیت‌هایی در زمینه منابع، تولید و امکانات مواجه بود و چگونه تکیه بر ظرفیت‌های داخلی و مشارکت مردم، بخشی از نیازهای کشور را تأمین کرد.

سبزی‌خانی اظهارکرد: چنین روایتی می‌تواند دفاع مقدس را از یک موضوع صرفاً تاریخی خارج کرده و آن را به تجربه‌ای قابل بررسی برای دانشجویان و جوانان تبدیل کند.

روایت اجتماعی جنگ از زبان مردم

فاضل شقاقی یکی از فعالان اجتماعی نیز با تأکید بر نقش خانواده‌ها و جامعه در انتقال این فرهنگ اظهار کرد: روایت دفاع مقدس زمانی برای نسل جدید جذاب و قابل لمس می‌شود که از دل زندگی انسان‌های واقعی روایت شود.

وی گفت: خاطرات خانواده شهدا، رزمندگان، امدادگران و حتی مردمی که در پشت جبهه فعالیت می‌کردند، ظرفیت زیادی برای تولید محتوای اجتماعی دارد و می‌توان این روایت‌ها را در قالب مستند کوتاه، پادکست، گفتگو، نمایش و محتوای شبکه‌های اجتماعی به نوجوانان و جوانان منتقل کرد.

این فعال اجتماعی افزود: استفاده از زبان امروز و توجه به پرسش‌های نسل جدید، می‌تواند فاصله میان این نسل و حوادث چهار دهه گذشته را کاهش دهد.

نسل نوجوان؛ مخاطب پرسشگر دفاع مقدس

حدیث امانی یک دانش‌آموز نخبه نیز با بیان اینکه نوجوانان امروز بیشتر با محتوای تصویری و فضای مجازی ارتباط دارند، گفت: برای آشنایی دانش‌آموزان با دفاع مقدس باید از روش‌هایی استفاده شود که علاوه بر انتقال اطلاعات، فرصت پرسش و گفتگو را نیز فراهم کند.

وی افزود: معرفی زندگی شهدا و رزمندگان از دوران کودکی، استفاده از فیلم و مستند، بازدید از یادمان‌ها و گفتگو با افرادی که آن دوران را تجربه کرده‌اند، می‌تواند شناخت دانش‌آموزان را واقعی‌تر کند.

این دانش‌آموز تأکید کرد: اگر قرار است دفاع مقدس برای نسل جدید روایت شود، باید اجازه داد نوجوانان سؤال‌های خود را مطرح کنند و پاسخ‌های مستند و روشن دریافت کنند تا این بخش از تاریخ کشور برای آنان قابل فهم و ماندگار باشد.

انتهای خبر/