کردستان از گذشته‌های دور یکی از قطب‌های مهم تولید فرش دستباف کشور بوده است. فرش‌های سنندج و بیجار نه تنها در بازارهای ایران بلکه در بسیاری از کشورهای جهان نیز شناخته شده‌اند. کیفیت بالا، استحکام کم‌نظیر، طرح‌های اصیل و استفاده از رنگ‌های طبیعی موجب شده است که نام فرش کردستان در میان علاقه‌مندان این هنر جایگاه ویژه‌ای داشته باشد.

با وجود این ظرفیت بزرگ، بسیاری از بافندگان معتقدند شرایط اقتصادی سال‌های اخیر، استمرار فعالیت در این حرفه را دشوار کرده و زنگ خطر کاهش تعداد فعالان این صنعت را به صدا درآورده است.

روایت هویت کردستان بر تار و پود قالی

فرش دستباف را می‌توان یکی از مهم‌ترین جلوه‌های فرهنگی کردستان دانست. هر نقش و نگار بر روی این دست‌بافته‌ها حامل پیامی از تاریخ، طبیعت و باورهای مردمان این منطقه است. نقوش هندسی، طرح‌های الهام‌گرفته از طبیعت و رنگ‌های برگرفته از محیط پیرامون، سبب شده است فرش کردستان هویتی مستقل و متمایز از سایر مناطق کشور داشته باشد.

در بسیاری از روستاهای استان، فرشبافی همچنان یکی از اصلی‌ترین مشاغل خانگی به شمار می‌رود و زنان نقش محوری در حفظ این هنر دارند. آنها در کنار مسئولیت‌های خانوادگی، ساعت‌های طولانی را صرف بافت فرش می‌کنند و با دستان خود ارزش افزوده‌ای قابل توجه برای اقتصاد خانواده ایجاد می‌کنند.

علیرضا مرادی کارشناس حوزه فرش بیان داشت: فرش دستباف تنها یک کالای تجاری نیست، بلکه بخشی از سرمایه فرهنگی کشور محسوب می‌شود و حفظ آن نیازمند برنامه‌ریزی و حمایت مستمر است. زیرا از بین رفتن این هنر، به معنای از دست رفتن بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی منطقه خواهد بود.

گرانی مواد اولیه و کاهش انگیزه بافندگان

وی افزود: افزایش قیمت مواد اولیه یکی از مهم‌ترین مشکلاتی است که فعالان حوزه فرش دستباف با آن مواجه هستند. رشد هزینه تهیه پشم، نخ، رنگ و سایر ملزومات تولید موجب شده هزینه تمام‌شده فرش به شکل محسوسی افزایش یابد.

زهرا رضایی یکی از بافندگان فرش سنندج در گفتگو با خبرنگار کرد امروز اظهار داشت: تولید یک تخته فرش گاه ماه‌ها زمان می‌برد، اما درآمد حاصل از فروش آن متناسب با میزان زحمت و زمانی که صرف شده نیست. حضور واسطه‌ها در بازار نیز باعث شده سهم اصلی سود به تولیدکنندگان نرسد و بسیاری از بافندگان از وضعیت درآمدی خود رضایت نداشته باشند.

وی بیان داشت: توسعه فرش‌های ماشینی و عرضه محصولات ارزان‌تر در بازار، رقابت را برای فرش دستباف دشوارتر کرده است. اگرچه کیفیت و اصالت فرش دستباف قابل مقایسه با نمونه‌های ماشینی نیست، اما شرایط اقتصادی موجب شده بخشی از مشتریان به سمت کالاهای ارزان‌تر سوق پیدا کنند.

بافنده کردستانی عنوان کرد: نبود پوشش بیمه‌ای مناسب نیز یکی دیگر از مشکلات این قشر است. بسیاری از بافندگان سال‌ها در این حرفه فعالیت کرده‌اند اما همچنان از خدمات حمایتی کافی برخوردار نیستند. این موضوع موجب کاهش انگیزه در میان نسل جوان برای ورود به این حرفه شده است.

ضرورت حمایت برای حفظ یک میراث ماندگار

فعالان اقتصادی و کارشناسان حوزه فرش بر این باورند که فرش دستباف می‌تواند نقش مهمی در اشتغال‌زایی و توسعه اقتصادی کردستان ایفا کند. این صنعت علاوه بر ظرفیت بالای ارزآوری، امکان ایجاد فرصت‌های شغلی گسترده در مناطق روستایی را نیز دارد.

به اعتقاد کارشناسان، توسعه بازارهای صادراتی، برندسازی برای فرش کردستان، حذف واسطه‌های غیرضروری، حمایت از فروش مستقیم تولیدکنندگان و ارائه تسهیلات مناسب می‌تواند بخشی از مشکلات این حوزه را برطرف کند.

همچنین بهره‌گیری از ظرفیت فضای مجازی و فروش اینترنتی می‌تواند راهی برای معرفی بهتر فرش کردستان به بازارهای جدید باشد. بسیاری از تولیدکنندگان معتقدند در صورت فراهم شدن زیرساخت‌های لازم، امکان افزایش فروش و رونق دوباره این صنعت وجود دارد.

فرش کردستان امروز در تقاطع میان اصالت و چالش قرار گرفته است؛ هنری که قرن‌ها دوام آورده و نام کردستان را در جهان پرآوازه کرده است.

حفظ این میراث ارزشمند تنها حمایت از یک کالای تولیدی نیست، بلکه پاسداری از بخشی از فرهنگ، هویت و تاریخ ایران اسلامی است.

 اگر امروز برای رفع مشکلات بافندگان و رونق این صنعت برنامه‌ریزی نشود، ممکن است فردا صدای دف و دار قالی در بسیاری از خانه‌های کردستان کم‌رنگ‌تر از همیشه به گوش برسد.

کردستان؛ قطب فرش دستباف کشور با ثبت جهانی دو برند سنندج و بیجار

معاون امور بازرگانی و توسعه تجارت اداره کل صنعت، معدن و تجارت کردستان در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی کرد امروز گفت: استان کردستان با برخورداری از دو برند جهانی فرش دستباف سنندج و بیجار، به‌عنوان یکی از قطب‌های مهم تولید فرش دستباف در کشور شناخته می‌شود.

طه سمیعی با اشاره به ظرفیت‌های طبیعی استان افزود: وجود گسترده گیاهان رنگزا در کردستان زمینه خودکفایی در تأمین مواد اولیه تولید فرش را فراهم کرده و این استان را از واردات مواد اولیه از سایر استان‌ها و کشورهای دیگر بی‌نیاز ساخته است.

وی بیان کرد: همچنین پشم گوسفند کردی به‌عنوان یکی از مرغوب‌ترین پشم‌های کشور، سالانه حدود ۱۲۰۰ تن در این استان تولید و در صنعت فرش دستباف مصرف می‌شود.

معاون امور بازرگانی و توسعه تجارت اداره کل صنعت، معدن و تجارت کردستان با بیان اینکه کردستان دارای دو منطقه بافتی شاخص در سطح ملی است، گفت: فرش تک‌پود سنه و فرش آهنین بیجار با ویژگی‌های منحصر به‌فرد بافت، در سازمان جهانی مالکیت فکری (WIPO) ثبت شده و در موزه‌های بزرگ جهان نیز نگهداری می‌شوند که نشان‌دهنده اصالت، کیفیت و زیبایی این هنر-صنعت است.

به گفته سمیعی، فرش سنندج با طرح‌هایی همچون گل وکیلی، بته توپی یا هشت‌پر، گل میرزا علی، ماهی درهم، کلاه فرنگ، جقه و قندیل و سایر نقوش سنتی شناخته می‌شود و همچنین فرش بیجار با طرح‌هایی مانند گل سرخ، اسلیمی دهان‌اژدری و طرح سمن برخانم در سطح بین‌المللی شهرت دارد.

وی ادامه داد: این استان دارای حدود ۵۰ هزار بافنده شناسایی‌شده است و سالانه حدود ۱۶۰ هزار مترمربع فرش دستباف در آن تولید می‌شود.

معاون امور بازرگانی و توسعه تجارت اداره کل صنعت، معدن و تجارت کردستان اظهار داشت: همچنین ۶۶ پروانه بهره‌برداری در حوزه تولید فرش در استان فعال است. 

سمیعی خاطرنشان کرد: از مجموع بافندگان، ۹ هزار و ۷۸۹ نفر تحت پوشش بیمه قالیبافان قرار دارند.

🔹وی یادآور شد: در بخش صنفی نیز ۱۱۷ واحد تولید فرش و قالی دستباف، ۱۰۴ واحد فروش، ۴۵ واحد خرده‌فروشی نخ و مواد اولیه، ۱۲ واحد تعمیر و رفوی فرش و ۵ واحد طراحی و نقشه‌کشی قالی در استان فعالیت دارند.

انتهای خبر/