استادکارانی که هنوز پای کارند

کاک صالح احمدی یکی از استادکاران قدیمی صنایع‌دستی در سنندج، سال‌هاست در این عرصه فعالیت می‌کند؛ هنری که به گفته او، برای یادگیری‌اش باید صبر داشت و ساعت‌ها کنار دست استاد نشست.

این استاد کار سنندجی در گفتگو با خبرنگار کردتودی اظهار داشت: من این هنر را از سال‌ها قبل و از استادان قدیمی یاد گرفتم، آن زمان یادگیری یک هنر سنتی بخشی از زندگی بود و جوان‌ها کنار استاد می‌نشستند و کار را از نزدیک یاد می‌گرفتند اما امروز شرایط تغییر کرده و خیلی از جوان‌ها دنبال شغل‌هایی هستند که درآمد سریع‌تری داشته باشد.

این استادکار درباره نگرانی خود از آینده‌هنر نیز عنوان داشت: نگرانی ما این است که اگر استادکاران قدیمی کنار بروند و جوانی جای آنها را نگیرد، بخشی از این مهارت‌ها از بین برود.

وی افزود: بعضی از این هنرها را نمی‌شود فقط از روی کتاب یاد گرفت؛ باید دست استاد را دید و بارها تمرین کرد.

احمدی یکی از مشکلات اصلی هنرمندان را نبود بازار مطمئن برای فروش محصولات دانست و بیان داشت: وقتی هزینه مواد اولیه بالا می‌رود و فروش محصول سخت می‌شود، هنرمند هم نمی‌تواند با خیال راحت کار کند. 

وی گفت: اگر بازار فروش داشته باشیم، جوان هم می‌بیند که این هنر می‌تواند برایش درآمد ایجاد کند و انگیزه بیشتری برای یادگیری پیدا می‌کند.

جوانانی که سنت را با سلیقه امروز پیوند می‌زنند

در کنار استادکاران قدیمی، نسل جدیدی نیز وارد عرصه صنایع‌دستی شده است؛ جوانانی که تلاش می‌کنند هنرهای سنتی را با طراحی و نیاز بازار امروز هماهنگ کنند.

اسماعیل محمدی یکی از هنرمندان جوان سنندجی در این زمینه بیان کرد: برای من صنایع‌دستی فقط یک شغل نیست وقتی می‌بینم طرح و مهارتی که سال‌ها پیش توسط نسل‌های قبل استفاده شده، امروز هم قابلیت تولید و عرضه دارد، احساس می‌کنم بخشی از فرهنگ خودمان را ادامه می‌دهم.

این هنرمند جوان درباره دلیل ورود جوانان کمتر به این حوزه بیان داشت: جوان امروز قبل از اینکه وارد یک حرفه شود، به آینده درآمدی آن فکر می‌کند، اگر آموزش مناسب، بازار فروش و حمایت وجود داشته باشد، خیلی از جوان‌ها حاضرند هنرهای سنتی را یاد بگیرند؛ اما صرف علاقه نمی‌تواند هزینه‌های زندگی را تأمین کند.

وی استفاده از فضای مجازی را یکی از فرصت‌های جدید برای صنایع‌دستی دانست و عنوان کرد: قبلاً فروش بیشتر به بازار محلی و نمایشگاه‌ها محدود بود، اما امروز می‌توانیم محصول را در فضای مجازی معرفی کنیم و مشتری از شهرهای دیگر داشته باشیم. اگر آموزش بازاریابی و فروش اینترنتی هم در کنار آموزش هنر قرار بگیرد، شرایط برای جوان‌ها بهتر می‌شود.

صنایع‌دستی؛ بخشی از هویت فرهنگی کردستان

جمال کرمی کارشناس فرهنگی نیز در گفتگو با خبرنگار کردتوی بیان داشت: صنایع‌دستی را نباید صرفاً به عنوان یک محصول اقتصادی دید، چرا که صنایع‌دستی کردستان، نقش‌ها، طرح‌ها و شیوه تولید، بخشی از حافظه فرهنگی جامعه را در خود جای داده‌اند.

وی افزود: وقتی یک هنر سنتی از بین می‌رود، فقط یک حرفه حذف نمی‌شود بلکه بخشی از دانش و تجربه تاریخی جامعه نیز در معرض فراموشی قرار می‌گیرد.

این کارشناس در ادامه خاطر نشان کرد: حفظ صنایع‌دستی نیازمند انتقال آن به نسل جدید است، باید کاری کنیم که جوان احساس کند یادگیری یک هنر سنتی تنها به معنای حفظ گذشته نیست، بلکه می‌تواند با آموزش، خلاقیت و بازار مناسب، آینده شغلی نیز برای او ایجاد کند.

بازار؛ حلقه مهم زنجیره صنایع‌دستی

فعالان این حوزه معتقدند مسئله بازار فروش یکی از مهم‌ترین حلقه‌های زنجیره صنایع‌دستی است. تولیدکننده زمانی می‌تواند فعالیت خود را ادامه دهد که محصولش مشتری داشته باشد و درآمد حاصل از آن هزینه تولید را جبران کند.

کاک یعقوب اسفندیاری یکی از قدیمی‌های بازار در گفتگو با خبرنگار کردتودی بیان داشت: افزایش قیمت مواد اولیه، هزینه‌های تولید، نبود بازار دائمی و رقابت با کالاهای صنعتی از جمله مشکلاتی است که هنرمندان نسبت به آن گلایه دارند.

وی افزور: گردشگری نیز می‌تواند فرصت مهمی برای معرفی و فروش صنایع‌دستی کردستان باشد؛ چراکه گردشگر علاوه بر بازدید از جاذبه‌های استان، می‌تواند محصولی از هنر و فرهنگ منطقه را با خود به شهر یا کشورش ببرد.

این استادکار عنوان داشت: اگر قرار است نازک‌کاری، کلاش، گلیم، موج‌بافی و دیگر هنرهای دستی کردستان همچنان زنده بمانند، باید دست استادکار قدیمی در دست جوان امروز قرار گیرد؛ چراکه میراث فرهنگی زمانی ماندگار می‌شود که نسل بعدی نه فقط آن را تماشا کند، بلکه ساختنش را بیاموزد و ادامه‌اش دهد.

مسئولان؛ از نمایشگاه تا حمایت واقعی

یکی از مطالبات اصلی هنرمندان، عبور حمایت‌ها از برنامه‌های مقطعی و ایجاد یک مسیر پایدار برای آموزش، تولید و فروش است.

حمایت از هنرمندان صنایع‌دستی باید در چند بخش دنبال شود؛ آموزش، تأمین مواد اولیه، ایجاد بازار فروش، حضور در نمایشگاه‌ها و استفاده از ظرفیت فضای مجازی. تلاش ما این است که با تقویت این زنجیره، زمینه فعالیت بیشتر هنرمندان و ورود جوانان به این حوزه فراهم شود.

با این حال، تداوم این حمایت‌ها و میزان اثرگذاری آنها نیازمند بررسی میدانی و ارائه آمار دقیق از سوی متولیان امر است.

صنایع‌دستی کردستان امروز در نقطه‌ای قرار گرفته که هم فرصت‌های تازه‌ای پیش روی آن است و هم چالش‌هایی که نمی‌توان از کنار آنها ساده گذشت. استادکاران قدیمی تجربه را در اختیار دارند و جوانان نیز می‌توانند با استفاده از فناوری و روش‌های جدید، این هنرها را به بازارهای تازه برسانند.

مسئله اصلی، ایجاد پیوند میان این دو نسل است؛ پیوندی که اگر شکل بگیرد، هنرهای بومی کردستان می‌توانند از یک میراث تاریخی به یک ظرفیت فرهنگی و اقتصادی زنده تبدیل شوند.

انتهای خبر/